Η συνάντηση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, με τον Έλληνα ομόλογό του, Γιώργο Γεραπετρίτη, την Παρασκευή 8 Νοεμβρίου 2024, ανέδειξε σημαντικές διαφορές στη στάση των δύο χωρών, με τον Τούρκο υπουργό να προβάλλει μια «ολιστική ατζέντα» που περιλάμβανε ζητήματα ελληνικής κυριαρχίας. Συγκεκριμένα, ο Φιντάν ανέφερε την ανάγκη για μια συμφωνία που να περιλαμβάνει τη μοιρασιά του Αιγαίου, ενώ επανέφερε τη θέση της Τουρκίας για την τουρκική μειονότητα στην Ελλάδα, αναφέροντας τη ως «ομογενείς», κάτι που συνιστά παρέμβαση στην εσωτερική πολιτική της χώρας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στο Κυπριακό, απορρίπτοντας το μοντέλο ομοσπονδίας και υποστηρίζοντας την αναγκαιότητα μιας νέας προσέγγισης.

Από την πλευρά της Ελλάδας, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, επανήλθε στις «πάγιες θέσεις» της Αθήνας, τονίζοντας ότι η Ελλάδα δεν αποδέχεται αμφισβήτηση της κυριαρχίας της και επαναβεβαίωσε τις θέσεις της για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ. Η ελληνική πλευρά φαίνεται να κρατά σταθερή τη στάση της στα βασικά ζητήματα, χωρίς να δίνει απαντήσεις στις τουρκικές προτάσεις, επιβεβαιώνοντας την προσήλωσή της στο διεθνές δίκαιο και τις συμφωνίες που έχουν συναφθεί με άλλες χώρες.

Η διαφορά στις θέσεις των δύο χωρών για μια σειρά θεμάτων, όπως η κυριαρχία στο Αιγαίο και το Κυπριακό, παραμένει ανοιχτή και οι προοπτικές για διαπραγματεύσεις φαίνονται να είναι περιορισμένες, τουλάχιστον υπό την παρούσα πολιτική συγκυρία.

ι δηλώσεις του Χακάν Φιντάν, υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, κατά τη διάρκεια της συνάντησης με τον Έλληνα ομόλογό του Γιώργο Γεραπετρίτη, προκαλούν έντονη αντίδραση, καθώς αναδεικνύουν τις διαφορές στις προσεγγίσεις των δύο χωρών σε βασικά ζητήματα. Ο Φιντάν τόνισε ότι τα ζητήματα στο Αιγαίο είναι αλληλένδετα και δεν πρέπει να περιορίζονται μόνο σε ζητήματα υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, προτείνοντας μια πιο ευρεία προσέγγιση για την επίλυση των διαφορών. Αυτή η θέση εντάσσεται σε μια γενικότερη στρατηγική της Τουρκίας για την επίλυση των διαφορών με την Ελλάδα και άλλες χώρες της περιοχής, όπως η Κύπρος.

Στο θέμα της μειονότητας, ο Φιντάν χρησιμοποίησε τη φράση «ομογενείς μας στην Ελλάδα», κάτι που παρέμεινε αναπάντητο από τον Γεραπετρίτη, προκαλώντας πολιτική κριτική στην Ελλάδα για την απουσία άμεσης αντίδρασης. Επιπλέον, όσον αφορά το Κυπριακό, ο Φιντάν ήταν προκλητικός, τονίζοντας ότι η Τουρκία συζητά το κυπριακό «επί τη βάσει των πραγματικοτήτων στο νησί» και αμφισβήτησε τη viability του μοντέλου ομοσπονδίας για την Κύπρο, το οποίο έχει υποστηρίξει η διεθνής κοινότητα.

Η σιωπή του Γεραπετρίτη σε αυτά τα κρίσιμα ζητήματα προκάλεσε ανησυχία και αντιδράσεις από την πολιτική αντιπολίτευση στην Ελλάδα, καθώς πολλοί θεώρησαν ότι παραμελήθηκε η υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.
 

Η κριτική που ασκήθηκε στον Υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη για την πρόσφατη συνάντησή του με τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν, αντανακλά τη δυσαρέσκεια που εκφράστηκε τόσο από πολιτικούς αντιπάλους όσο και από την κοινή γνώμη. Οι επικρίσεις επικεντρώνονται στην αδυναμία του ΥΠΕΞ να απαντήσει στις προκλητικές δηλώσεις του Φιντάν, οι οποίες αφορούν ζητήματα εθνικής κυριαρχίας και το Κυπριακό.

Η αναφορά του Νίκου Κοτζιά, πρώην υπουργού Εξωτερικών, τονίζει την αδυναμία της κυβέρνησης να υποστηρίξει την ελληνική θέση σχετικά με τα κατοχικά στρατεύματα στην Κύπρο και τις εγγυήσεις, καταγγέλλοντας μια «ηθική και πολιτική υποχώρηση» απέναντι στην Τουρκία. Στις δηλώσεις του Γεραπετρίτη, η αναφορά στη «διαφορά» για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ, καθώς και η αναφορά στις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη λύση του Κυπριακού, δεν κάλυψαν την ανάγκη για σαφή και αποφασιστική απάντηση σε θέματα που άπτονται της εθνικής κυριαρχίας.

Ειδικά η γενική τοποθέτηση για τις «μειονότητες» προκάλεσε εντύπωση, καθώς θεωρήθηκε ότι δεν απαντά ευθέως στα ζητήματα που αφορούν την εθνική ασφάλεια και τα δικαιώματα της Κύπρου. Οι επικρίσεις ενισχύθηκαν από την αντίληψη ότι η Ελλάδα δεν εμφανίστηκε επαρκώς δυναμική και αποφασιστική απέναντι στην Τουρκία σε αυτή τη συνάντηση.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης, αναφερόμενος στους 16 μήνες από την έναρξη των συζητήσεων με την Τουρκία, ανέφερε ότι έχουν παραχθεί «απτά αποτελέσματα», υπογραμμίζοντας την πρόοδο που έχει γίνει στο πλαίσιο της λεγόμενης «θετικής ατζέντας». Ο επόμενος γύρος αυτών των συζητήσεων, σύμφωνα με τον Υπουργό Εξωτερικών, θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα στις 2 και 3 Δεκεμβρίου 2024, με στόχο την προετοιμασία για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας που προγραμματίζεται για αρχές 2025. Σε αυτό το πλαίσιο, αναμένονται νέες συναντήσεις μεταξύ του Έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Τούρκου Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν.

Επιπλέον, η συνάντηση των δύο ηγετών στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Κοινότητα στη Βουδαπέστη, στις 7 Νοεμβρίου, μαζί με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και τον πρωθυπουργό της Αλβανίας Εντι Ράμα, δείχνει τη διαρκή διπλωματική δραστηριότητα και τις συναντήσεις που συντελούν στη διαχείριση των σχέσεων μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας και άλλων γειτονικών χωρών.

Παρόλα αυτά, οι επικρίσεις για την αδυναμία του Γεραπετρίτη να αντεπιτεθεί στις προκλητικές δηλώσεις του Φιντάν υπογραμμίζουν τη δυσκολία της κυβέρνησης να επιτύχει ισχυρές διπλωματικές θέσεις, παρά τα «απτά αποτελέσματα» που επικαλείται ο Υπουργός Εξωτερικών.

Οι πρόσφατες δηλώσεις της Ντόρας Μπακογιάννη, του Κώστα Καραμανλή και του Κυριάκου Μητσοτάκη δείχνουν τις αυξανόμενες εντάσεις και αντιφάσεις στο εσωτερικό της κυβέρνησης και του κυβερνώντος κόμματος, γύρω από τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Η Ντόρα Μπακογιάννη, με αφορμή τις συζητήσεις για τα ελληνοτουρκικά, τόνισε τη σημασία να προσέρχεται κάποιος σε διαπραγματεύσεις με σαφείς θέσεις, όπως αυτή για την υφαλοκρηπίδα, και υπενθύμισε ότι το Αιγαίο δεν είναι "ελληνική λίμνη", αλλά έχει διεθνή ενδιαφέροντα. Η κριτική της σε όσους αναφέρουν τον κίνδυνο συμβιβασμών ή υποχωρήσεων στο ζήτημα της επέκτασης των 12 μιλίων δείχνει τη στήριξή της στην ανάγκη διατήρησης σθεναρών θέσεων. Επίσης, η τοποθέτησή της προς τον Αντώνη Σαμαρά, καλώντας τον να «ηρεμήσει» σχετικά με τα ελληνοτουρκικά, φανερώνει την ένταση μεταξύ των κορυφαίων στελεχών της ΝΔ.

Ο Κώστας Καραμανλής, με τις δηλώσεις του για την επιθετικότητα και τον αναθεωρητισμό της Τουρκίας, επιβεβαίωσε ότι οι ανησυχίες για τα εθνικά θέματα είναι εύλογες και πρέπει να ενισχύουν τις πάγιες εθνικές θέσεις της χώρας, ενώ την ίδια στιγμή η γενικότερη πολιτική ατμόσφαιρα εντός της ΝΔ μοιάζει να βαδίζει σε μια κινούμενη άμμο, με τις ιδεολογικές διαφορές να αναζωπυρώνονται.

Από την πλευρά του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνωρίζει την πρόοδο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά ξεκαθαρίζει ότι οι βασικές διαφορές, όπως η ΑΟΖ και η υφαλοκρηπίδα, παραμένουν άλυτες, με την κανονικότητα στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών να αποτελεί διαρκή στόχο. Η αναφορά του στην «καλή κουβέντα» με τον Ερντογάν υπογραμμίζει τη σημασία του διαλόγου, αλλά και την έλλειψη συμφωνίας σε κρίσιμα ζητήματα, κάτι που καθιστά τη συνέχιση του διαλόγου αβέβαιη και φορτισμένη.

Σε αυτό το σκηνικό, οι εντάσεις και οι αντιφάσεις εντός της κυβέρνησης φανερώνουν την πολυπλοκότητα της εξωτερικής πολιτικής της Ελλάδας και τις εσωτερικές αντιφάσεις σχετικά με την πορεία των ελληνοτουρκικών διαπραγματεύσεων. Οι εξελίξεις γύρω από την Προεδρία της Δημοκρατίας και οι νέες συναντήσεις για τα ελληνοτουρκικά αναμένονται να φέρουν περαιτέρω ανατροπές και διακυμάνσεις.